vrijdag, april 1, 2016

Luisterworkshop voorjaar 2016Luisteren is als ademen. Je doet het de hele tijd, meestal zonder je er bewust van te zijn. Tijdens de Luisterworkshop van Stefanie Schuddebeurs op 15 maart in het centrum van Initiatives of Change verdween voor even die vanzelfsprekendheid. Aan de hand van discussie, oefeningen en theorie verkenden dertien deelnemers een avond lang deze alledaagse maar tegelijkertijd complexe vaardigheid.
 

Onderbreken

Wat is eigenlijk goed luisteren? Met die vraag begint het. Deelnemers opperen verschillende mooie definities. Het is de ander ruimte geven. De ander ontvangen. Iemand uitnodigen zichzelf te laten zien. Iemand een veilig gevoel geven. ‘Als je goed naar iemand luistert, is dat als een boek dat nooit uitleest,’ zegt een deelneemster.

Dat is luisteren op zijn best. Wat er in werkelijkheid gebeurt als je luistert is een complex verhaal. Schuddebeurs legt het een en ander uit over cognitieve processen, filters, referentiekaders, emoties en verwachtingen. Alles hangt samen en het geheel bepaalt hoe iemand op dat moment luistert.

Zo beïnvloeden je ideeën over iemand en de verwachting van de situatie de manier waarop je luistert. Dit kan heel onbewust gaan. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat vrouwen sneller worden onderbroken dan mannen, door zowel mannen als vrouwen.

Macht

Luisterworkshop voorjaar 2016Aan de hand van oefeningen onderzoeken de deelnemers vervolgens luistergewoontes en wat er gebeurt als je die verandert. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als je als luisteraar geen vragen mag stellen?

Het blijkt een lastige opgave. Voor de ene spreker is het een fijne ervaring. ‘Je weet dat de ander je ruimte geeft.’ Voor iemand anders is het juist ongemakkelijk. ‘Het is moeilijker te zien hoe je informatie bij de ander aankomt.’

We stellen vaak als luisteraar vragen uit conventie. De oefening helpt bewust te worden van de effecten daarvan. Want vragen kunnen het luisteren bemoeilijken, maar ook juist helpen. Zo kan een vraag afleiden, omdat het betekent dat je met je gedachten even weg bent van het verhaal van de spreker. Maar een vraag kan ook juist de ander helpen op een dieper niveau te komen.

‘De luisteraar heeft veel macht,’ zegt Schuddebeurs daarover. ‘We denken vaak dat de spreker in een gesprek aan het stuur zit, maar dat is niet altijd zo.’

Verbinding

Luisterworkshop voorjaar 2016Speciale aandacht is er tijdens deze avond voor verbindend luisteren. Vaak staan je eigen oordeel, angst of behoeftes open luisteren in de weg, legt Schuddebeurs uit. Daarom moet je als luisteraar tegelijkertijd ook goed naar jezelf luisteren.

Als je weet wat je oordeel is, kun je proberen daar aan voorbij te gaan. Dit oefenen we aan de hand van concrete situaties uit ons dagelijks leven, waarin we ons oordeel over iemand al klaar hadden. De uitdaging is om je oordeel te herkennen en vervolgens proberen deze te vervangen door nieuwsgierigheid.

Een andere manier om verbindend te luisteren is door proberen de emoties van de ander en de behoeftes waar deze uit voort komen te begrijpen. Ook dit wordt geoefend. De luisteraar test of hij de spreker snapt door hier gerichte vragen over te stellen. Schuddebeurs: ‘Als je iemands gevoel kunt benoemen, dan voelt hij of zij zich gehoord en ervaar je verbinding.' En in die verbinding kan een gesprek ontstaan dat iedereen verrast. Zelfs de spreker.

Irene de Pous