vrijdag, juni 10, 2016

Building trust across the world’s divides kennen we als de internationale IofC variant van het Nederlandse bruggen van vertrouwen bouwen. In 2015 heeft Initiatives of Change International haar nieuwe ‘Strategic Priorities (2016-2018)’ samengevat als addressing the root causes of extremism. Ook voor het werk van IofC Nederland is deze focus op radicalisering belangrijk.


In de hele internationale gemeenschap zijn polarisering en segregatie een toenemende uitdaging, met name in de reactie op de vluchtelingen. Een strategie van insluiting die gebaseerd is op de menselijke waardigheid van ieder van ons ongeacht onze afkomst of religie, is het antwoord volgens het internationale IofC document. Ook in Nederland zijn we op zoek naar de oorzaken van polarisatie en radicalisering en wat we daar vanuit het IofC gedachtengoed tegenover kunnen stellen. Hoe kunnen we dicht bij huis op zoek gaan naar de oorzaken van polarisering en wat kunnen we er aan doen?


Flyer lezing Deradicalisering op 11 februari 2016 georganiseerd door MahriQOp een paar kilometer afstand van het IofC pand aan de Amaliastraat in Den Haag buigen groepen mensen zich de laatste tijd over deze vraag. Ik licht er zomaar drie bijeenkomsten uit. Zo was ik pas op een bijeenkomst op de Haagse Hogeschool waar bekenden uit het IofC netwerk zoals Javed Latif van studentenvereniging Mashriq een bijeenkomst rond radicalisering organiseerden. Vanuit deze HBO-opleiding zijn al verschillende jongeren ‘afgereisd’ naar Syrië. Sommigen keerden niet meer terug. Het was bijzonder belangrijk dat er op deze bijeenkomst ook enkele vertegenwoordigers van de puriteinse Haagse As-Soenah Moskee aanwezig waren. Zij wilden niet gefilmd worden en vroegen zich voortdurend af op welke bronnen de aanwezige moslims zoals de mystieke soefi-geestelijke hun uitlatingen baseerden. Nogal vervreemdend.


Op een andere bijeenkomst, even verderop op de Beeklaan, spreek ik met een pluriforme groep over een project getiteld ‘Islamofobie en Radicalisering’. Een Marokkaanse jongerenwerker vertelt over de ‘radicaliseringstrap’. Hoe komt het dat jonge mensen die ladder steeds hoger bestijgen en dat sommigen er vanaf tuimelen en geweld gaan propageren? Hijzelf gelooft in kleinschalige projecten waar jongeren weer zin leren geven aan hun soms doelloze leven. Persoonlijke aandacht kan een mensenleven doen veranderen. De Turkse voorzitter van een Dialoogcentrum die de bijeenkomst voorzit, vertelt wanhopig hoe zijn eigen zoon met zijn rug naar de Haagse samenleving is komen te staan. ‘Hij kan het hier gewoon niet vinden’.


Een derde bijeenkomst vindt plaats in de Noeroel Islam Moskee in het Haagse Transvaalkwartier op nog geen kwartier fietsafstand van de Amaliastraat. In deze mooiste moskee van Den Haag die bekend staat om haar mystieke Soefi inslag, ontmoet ik een bond gezelschap van oude en nieuwe bekenden. Ik zit voor een groep moslimjongeren en naast een oud-senator die actief is binnen de Liberaal Joodse Gemeente van den Haag. Deze buurvrouw krijgt het laatste woord. Zij haalt de allereerste vraag aan van een christelijke geloofsbelijdenis aan: ‘Waartoe zijn wij op aarde?’ We zijn allemaal op één of andere bezig met de zin van het leven. Hoe kunnen we jongeren helpen hun idealen hier in Den Haag te realiseren, voordat zij er ook maar aan denken zich in een heilloze strijd in Syrië te storten? Van de jongeren achter mij krijgt zij een staande ovatie.


Cover boek Maarten ZeegersOver de wijk waar deze bijeenkomst plaatsvond, Transvaal, schreef de journalist Maarten Zeegers onlangs het boek ‘Ik was een van hen’. Zeegers schreef eerder een boek over zijn leven in Syrië. Na de revolutie verruilde hij Damascus voor Transvaal. Hij deed zich drie jaar voor als een bekeerd moslim en dompelde zich als undercover moslim onder in de wijk. Ik heb er al lang over getwijfeld of ik het boek zou lezen, omdat Zeegers door zijn undercover werk het vertrouwen beschaamt. Uiteindelijk trok een recensie van het boek waar een teamgenoot mij op wees, mij over de streep. Ik ben haar dankbaar omdat het inzicht geeft in de parallelle werelden van het Haagse ‘zand’ en ‘veen’. Het lezen van het boek is een ervaring van vervreemding. Hoe kun je zo dicht bij elkaar wonen in een stad en tegelijk in zo totaal andere werelden leven? Wat een onbegrip over en weer. Wat een schijnbaar onoverbrugbaar gespleten ‘samen’-leving!


Hoe komen we de vervreemding voorbij? Want dat is toch wat je na zulke lokale bijeenkomsten en bij het lezen van zo’n boek over een Haagse wijk bezighoudt. Als vervreemding van jezelf en van elkaar dan misschien wel de oorzaak is van segregatie, polarisatie, radicalisering en extremisme – noem ze allemaal maar op – wat is daar dan tegenover te stellen? De Dialogue Toolkit is een praktische gids voor wie met interculturele dialoog aan de slag wil. Hierin staat een prachtige definitie van dialoog. De joodse filosoof Martin Buber beschrijft dialoog daar als ‘an essential palliative to counter atomization and alienation in mass industrial society’. Dialoog-bruggen-bouwen tussen Ich und Du, als een pijnstiller tegen de vervreemding. Ga er maar aan staan!

 

Willem Jansen